Litosfer

Litosfer, eski Yunancada “kayalık” Hintçede “küre” anlamlarına gelir. Tanım olarak ise, sert ve mekanik özellikleri ile tanımlanan karasal tipte bir gezegenin veya doğal uydunun en dış kabuğudur.

Litosfer, kabuk ve üst mantonun binlerce yıl veya daha büyük zaman ölçeklerinde elastik olarak davranan üst mantonun en üst bölümünden oluşur.

Gezegenimizin kaya kısmını oluşturan ve en dış katmanı olan kabuğu tanımlamada kimyasal ve mineraloji yapısı kullanılır. Litosferin altındaki katman, astenosfer olarak bilinir.

Dünya’nın Litosferi

Litosfer, Dünya’nın sert ve sert dış katmanını yapılandıran kabuk ve en üstteki mantoyu içerir. Litosfer tektonik plakalara bölünmüştür.

Litosferin, toprak oluşturma işlemi boyunca atmosfer, hidrosfer ve biyosfere kimyasal olarak tepki veren en üst kısmına “Pedosfer” denir.

Litosferin altında, üst mantonun daha zayıf, daha sıcak ve daha derin kısmı olan “Astenosfer” bulunur.

Dünya'nın merkezden yüzeye doğru kesiti, kabuk ve mantoyu içeren litosfer

Litosfer - Astenosfer sınırı, strese tepki olarak bir farkla tanımlanır:

Litosfer, elastik ve kırılgan başarısızlıklarla deforme olduğu için çok uzun jeolojik zaman dilimlerinde sert kalır. Astenosfer ise yapışkan olarak deforme olur ve plastik deformasyon yoluyla gerginliği giderir.

Litosfer türleri

iki tür litosfer vardır:

  1. Okyanus Litosferi santimetre küp başına ortalama yoğunluğu yaklaşık 2.9 gramdır.
  2. Kıta Litosferi santimetre küp başına ortalama yoğunluğu yaklaşık 2.7 gramdır.

Farklı Litosfer türleri

Okyanus litosferi mafik ve ultramafik mantodan oluşur. Okyanus litosferi mantonun felsik kayalardan oluşmuş kıta litosferinden daha yoğundur.

Litosferin kalınlığı, kırılgan ve yapışkan hareketler arasındaki geçiş ile ilişkili izoterm derinliği olarak kabul edilir.

Okyanus litosferi tipik olarak yaklaşık 50–140 km kalınlığındadır. Kıtasal litosferin kalınlığı yaklaşık 40 km ila 280 km arasındadır.

Tipik bir kıtasal litosferin üst kısmının 30 ila 50 km’si kabuktur.

Jeofizik üzerine yapılan bazı çalışmalar litosferin büyük parçalarının 2900 km derinlikte mantoya çekirdek manto sınırına yakın kısımlarda bulundukları diğerlerinin ise üst katmanda yüzdüklerini ortaya çıkarmıştır.

kaynak: wikipedia.org