Selim Sabit Efendi kimdir?

Selim Sabit Efendi (doğumu 1829, Vize - ölümü. 1910, İstanbul), Osmanlı eğitim bilimci. İlk çağdaş Türk eğitim bilimcidir. Osmanlı modern eğitiminin doğuşunda önemli rol oynamıştır. Türk eğitim tarihinin en önemli eserlerinden birisi olan Rehnümâ-yi Muallimin (1870) adlı kitabın yazarıdır.

1829 yılında Kırklareli'nin Vize ilçesinde doğdu. Babası, Kırım Tatar çiftçi Mehmet Ağa idi. İlköğrenimini memleketinde tamamladıktan sonra eğitim hayatına devam etmek için İstanbul’a gitti Hem medrese, hem Darülmuallim eğitimi gördü. Osmanlı Devleti’nin ilke Erkek Öğretmen Okulu olan Darülmuallimin’deki eğitimini 1855’te tamamladı; okulun ilk mezunları arasında idi. Mezuniyetinin ardından bursla Paris’e gönderildi. 6 yıl kaldığı Paris’te Mekteb-i Osmani adlı okulda ve Muradyan Mektebi’nde Türkçe öğretmenliği yaptı. Bu yıllarda Fransız eğitim sisteminden etkilendi, okullarda uygulanan bilimsel metotları benimsedi. 1861 yılında İstanbul’a döndü.

Yurda döndükten sonra eğitim ile ilgili birçok kurumda çalıştı. İlk görevi Süleymaniye semtindeki bir okulda idi. İlk defa bu okulda kendi oluşturduğu yeni tarzda öğretimi uyguladı. Ne var ki sıra, masa, hesap tahtası gibi araç gereçleri sınıfına koydurması tepki uyandırmış, Kur’an’a ve İslam’a karşı saygısızlık olarak yorumlanıp şikayetlere yol açmıştı.

Meslek hayatı boyunca özellikle ilköğretimde geleneksel eğitim yöntemlerinin yerine yeni ve etkili eğitim yöntemlerinin uygulanması için çaba gösterdi. İlk alfabeyi hazırladı. Dilbilgisi kuralları, mantık, söz söyleme sanatı, matematik, coğrafya konularındaki ders kitapları uzun yıllar okullarda okutuldu. 1910 yılında İstanbul’da öldü. Eyüpsultan'daki aile mezarlığına gömüldü.

Eserleri

Selim Sabit, okuma yazma alanında kullanılan metotlarda ilk defa büyük değişiklikler yapan eğitimcidir.

  • Elifbâ-yı Osman
  • Mi'yâru'l-Kelâm (Sözün Ölçüsü) Ortaokullarda okutulan dilbilgisi kitabı.
  • Muhtasar Coğrafya Risâlesi (Kısa Coğrafya Kitapçığı) coğrafya kitabı.
  • Muhtasar Hesâb Risâlesi (Kısa Hesap Kitapçığı) matematik kitabı.
  • Nahv-i Osmânî (Osmanlıca Cümle Bilgisi) dilbilgisi kitabı
  • Muhtasar Sarf-ı Osmânî (Kısa Osmanlıca Dilbilgisi) sıbyan mekteplerinde okutulmuştur.
  • Muhtasar Târîh-i Osmânî (Kısa Osmanlı Tarihi) sıbyan mekteplerinde okutulan ilk tarih kitabı.
  • Rehnümâ-yı Muallimîn (Öğretmenler için Kılavuz) ona asıl ününü getiren eser. Bu kitap, 1869’da sıbyan mekteplerinin düzenlenmesi ile ilgili olarak Eğitim Bakanlığı’na gönderdiği 48 sayfalık rapordur.
  • Tahvîl-i Mikyâs Levhâları (Ölçü Karşılaştırma Tablosu) ağırlık ve uzunluk ölçü birimlerini modern ölçü birimlerine çevirmeye yarayan tablo ve çizelgelerden oluşan 47 sayfalık eser.
  • Risâle-i Elifbâiyye (Abece Kitapçığı) adlı kitabı Tatar Türkçesi'ne çevrilmek suretiyle Yengi Elifbâ-yı Türkî adıyla basılmıştır.

Usul-i Cedid

Selim Sabit Efendi, ezberlemek yerine harfleri birbirine bağlayarak heceleri ve kelimeleri okutma esasına dayalı yöntemi eğitim hayatına getirmiştir. Uyarladığı bu yeni öğretim sistemine Usul-u Cedid denildi. 1900’lerin başında İstanbul’daki 265 iptidai ve taş mektepten bir kısmı numune mektebi haline getirildi ve bu yöntem uygulandı.

Okuma yazmayı kolaylaştıran bu sisteme yönelen okullara usul-u cedid okulları adı verildi. Öğrenci sırası, öğretmen masası, harita, yerküre gibi ders araçları bu okullara girmiştir.

kaynak: wikipedia.org