Celâl Şengör

Celâl Şengör, Türk akademisyen, jeolog ve bilim insanı. Günümüzde İstanbul Teknik Üniversitesi Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsünde görev yapmaktadır.

Hayatı

Şengör, 24 Mart 1955'te, Rumeli göçmeni zengin bir ailenin çocuğu olarak İstanbul'da dünyaya geldi. İlkokula Şişli Terakki İlkokulunda başladı. Beşinci sınıfta, hocasına hakaretten dolayı okuldan kovulunca Beyazıt İlkokuluna geçti. Lise öğrenimine Işık Lisesinde başladı; daha sonra Robert Koleje geçti ve orada mezun oldu.

Kariyeri

1973 yılında Robert Kolejinden mezun olduktan sonra, 1978'de State University of New York at Albany'den, jeolog olarak mezun oldu ve yine aynı üniversitede, 1979'da yüksek lisansını bitirdi.

1981'de İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi, genel jeoloji kürsüsünde asistan olarak görev yapmaya başladı.

1982'de State University of New York at Albany'den doktor unvânı aldı. 1984 yılında Londra Jeoloji Cemiyeti'nin Başkanlık Ödülü'nü aldı.

1986'da TÜBİTAK Bilim Ödülü'nü aldı. Aynı yıl İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi genel jeoloji anabilim dalında doçent oldu.

1988'de Neuchâtel Üniversitesi Fen Fakültesi'nden şeref bilim doktoru (Docteur ès sciences honoris causa) pâyesi aldı.

1990 yılında Academia Europaea'ya kabul edildi ve cemiyetin ilk Türk üyesi oldu.

1991 yılında ise Avusturya Jeoloji Derneği şeref üyesi oldu. Yine 1991 yılında Kültür Bakanlığı'nın "bilgi çağı ödülü"nü kazandı.

1992 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi genel jeoloji anabilim dalında profesörlüğe terfî etti.

1993 yılında Türkiye Bilimler Akademisinin en genç kurucu üyesi oldu ve akademi konseyine seçildi. Aynı yıl TÜBİTAK Bilim Kurulu üyesi oldu.

1994 yılında Rusya Doğa Bilimleri Akademisi üyeliğine, Fransız ve Amerikan jeoloji dernekleri şeref üyeliğine seçildi. Ayrıca kendisine Fransız Fizik Cemiyeti ve École Normale Supérieure Vakfı tarafından Rammal Madalyası verildi.

1997 yılında, Fransız Bilimler Akademisi tarafından yerbilimleri dalında büyük ödül (Lutaud Ödülü) ile taltif edildi.

1998 Mayıs ayı içerisinde Şengör, Collège de France'da misafir profesör olarak bir kürsü işgal etti. Burada "19'uncu yüzyılda tektoniğin gelişmesine Fransız jeologlarının katkısı" konulu bir ders verdi ve 28 Mayıs 1998'de Collège de France'ın madalyasını aldı.

1999'da Londra Jeoloji Cemiyeti kendisine Bigsby Madalyasını tevcih etti.

2000 yılının Nisan ayında Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilimler Akademisi yabancı üyeliğine seçilen ilk Türk oldu. Rusya Bilimler Akademisine Fuad Köprülü'den sonra seçilen ikinci Türk'tür.

Ayrıca 2013 yılında Leopoldina Doğa Araştırıcıları Akademisi üyeliğine seçilmiştir.

Şengör, jeolojide bilhassa yapısal yerbilim ve tektonik dallarındaki çalışmaları ile ün yapmıştır. Şerit kıtaların dağ kuşaklarının yapısına etkisini ortaya koymuş ve Kimmer Kıtası adını verdiği bir şerit kıta keşfetmiştir.

Jeoloji ve tektonik konularında 6 kitap, 175 bilimsel makale, 137 tebliğ özeti, pek çok popüler bilim makalesi, tarih ve felsefe ile ilgili de iki kitap ve 300’e yakın deneme yazısı yayımlamıştır.

Üye olduğu yerler

  • Rusya Bilimler Akademisi
  • ABD Ulusal Bilimler Akademisi
  • Avusturya Bilimler Akademisi
  • Amerikan Felsefe Cemiyeti
  • Sırp Bilimler Akademisi
  • Leopoldina Alman Milli Bilimler Akademisi
  • Amerika Jeofizik Birliği

Çalıştığı üniversiteler

  • Collège de France, Fransa – "Misafir Profesör"
  • Oxford Üniversitesi, İngiltere – "Misafir Profesör"
  • Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü, ABD – "Misafir Profesör"
  • Salzburg Üniversitesi, Avusturya – "Misafir Profesör"
  • İstanbul Teknik Üniversitesi – "Öğretim Üyesi"

Kitapları

  • "Zümrütname" (Yapı Kredi Yayınları, 1999)
  • "Hasan Ali Yücel ve Türk Aydınlanması" (TÜBİTAK Yayınları, 2001)
  • "Zümrüt Ayna: Bilimsel Düşünce Üzerine Denemeler" (Yapı Kredi Yayınları, 2003)
  • "Yaşamın evrimi fikrinin Darwin döneminin sonuna kadarki kısa tarihi" (İstanbul Teknik Üniversitesi Yayınları, 2004)
  • "99 Sayfada İstanbul Depremi" (İş Bankası Kültür Yayınları, 2006)
  • "Bilgiyle Sohbet - Popüler Bilim Yazıları" (İş Bankası Kültür Yayınları, 2014)
  • "Dahi Diktatör" (Ka Kitap, 2014)
  • "Aptalı Tanımak" (Ka Kitap, 2015)
  • "Newton Neden Türk Değildi?" (Ka Kitap, 2015)
  • "Bir Toplum Nasıl İntihar Eder?" (Ka Kitap, 2016)
  • "Cehennemdeki Üniversiteliler" (Ka Kitap, 2016)
  • "Bilimin Büyüsü" (İnkılap Kitabevi, 2019)

kaynak: wikipedia